50 yılı aşkın kariyeri boyunca, Jurassic Park serisi, Peaky Blinders ve çok sayıda bağımsız filmdeki rolleriyle tanınan Yeni Zelandalı usta aktör Sam Neill, 78 yaşında hayata veda etti.

Pazar günü geç saatlerde Neill ailesinin sosyal medya hesabında paylaşılan bir gönderide, “Sam Neill’ın ailesi, onun 13 Temmuz Pazartesi günü Avustralya’nın Sidney kentinde vefat ettiği haberini büyük bir üzüntüyle duyurmaktadır” denildi.

“Sam, ailesinin yanında, tüm hayatı boyunca sergilediği o asil tavırla aramızdan ayrıldı. Bu kayıp ani ve beklenmedikti, ancak Sam’in kanserden kurtulmuş olması bir teselli kaynağı oldu. Aile, St Vincent’s Özel Hastanesi personeline gösterdikleri olağanüstü bakım için en derin şükranlarını sunmak istiyor. Daha fazla ayrıntı daha sonra paylaşılacaktır, ancak şimdilik, aile adına, bu tarifsiz kaybın üstesinden gelmeye çalışırken mahremiyetlerine saygı göstermenizi rica ediyoruz.”

Sanata ve sinemaya yaptığı büyük katkılardan dolayı 2022 yılında Yeni Zelanda tarafından verilen şövalyelik unvanını alarak Sir ilan edilen Nigel John Dermot Neill, İngiliz bir anne ve İngiliz ordusunda görev yapan Yeni Zelandalı bir babanın çocuğu olarak 14 Eylül 1947 yılında Kuzey İrlanda’nın Omagh kentinde, ailesinin evinin mutfak masasında dünyaya geldi. 1954 yılında, ailesinin şarap ve alkollü içki ticareti yaptığı, babasının Güney Pasifik’teki memleketine geri döndü. 12 yaşındayken okulunda birkaç Nigel olduğu için Sam adını aldı ve şöyle dedi: “Sam olarak dünyada daha rahat hareket edebildiğimi fark ettim. Nigel çoğu durumda pek uymayan bir isim. Nigel Neill adında bir sinema oyuncusu olduğunuzu hayal edin.” Western filmlerini severdi ve 2023 tarihli anı kitabı Did I Ever Tell You This?’de Western filmlerindeki karakterlere Sam gibi isimler verilir diye yazmıştı.

Kendisinin kekemelik sorunu vardı. Yıllarca şiddetli bir kekemelik sorunu yaşadığı için kendini hiçbir zaman bir aktör olarak hayal etmemişti.

2023 yılında Sydney Morning Herald gazetesine verdiği röportajda şöyle demişti: “Çocukken oldukça sessiz bir çocuktum. Yetişkinlerin benimle konuşmasını pek istemezdim çünkü cevap veremezdim. Kekemeliğim ancak 14 ya da 15 yaşlarına geldiğimde azalmaya başladı. Bu durum, hayatımda bir tür özgüven kazanmamla da aynı zamana denk geldi.”

Neill, Christchurch’te okula ve üniversiteye gitti, ancak hukuk okuduğu “felaket” bir yılı başarısızlıkla tamamladıktan sonra oyunculuğa karar verdi. Canterbury Üniversitesi’nin sahne yapımlarında rol almaya başladı ve profesyonel bir oyuncu olarak Downstage Tiyatrosu’na katılmak üzere Wellington’a taşındı; burada haftada 35 dolar maaş alıyordu ve gösteri öncesinde seyircilere servis edilen yemeklerden artanları mutfakta yiyordu.

Yerel televizyonda birkaç küçük rolün ardından, 1977 yılında, Roger Donaldson’ın yönettiği, Yeni Zelanda’da 35 mm filmle çekilen ve Amerika’da vizyona giren ilk Yeni Zelanda filmi olan Sleeping Dogs ile oyunculuk kariyeri tam anlamıyla başlayan ve artık “Sam” adıyla tanınan Neill, daha büyük fırsatlar peşinde koşmak için “Me Decade” döneminin sonlarında Avustralya’ya taşındı.

Sam Neill, Judy Davis

1979 yılında, Gillian Armstrong’un ilk filmi My Brilliant Career’da, alışılmadık ve hırslı Sybylla Melvyn’in (Judy Davis) başını döndüren, şaşkın aşık rolünü canlandırdı; 70’lerin Avustralya yeni dalgasının en önemli eserlerinden biri olan bu film, dünya çapında bir hit oldu, Cannes’da yer aldı ve başrol oyuncularını ve yönetmenini uluslararası alanda tanınır hale getirdi.

1981’de vizyona giren iki korku filmiyle dikkatleri üzerine çekti: Hollywood’daki ilk büyük yapımı olan Omen III: The Final Conflict’te şeytani Damien Thom’un yetişkin halini canlandırdı; Polonyalı yazar ve yönetmen Andrzej Zulawski’nin Possession filminde ise Neill, aynı anda iki karakteri canlandıran Isabelle Adjani (Cannes’da en iyi kadın oyuncu ödülünü kazandı) ile birlikte çarpıcı ve ıstırap verici bir body-horror filminde başrol oynadı.

1982 yılında çekilen ve ülkede her yıl Yeni Yıl Günü’nde yayınlanan “Ivanhoe” televizyon uyarlamasında kötü adam Brian de Bois-Guilbert rolünü canlandırarak İsveç’te sevilen bir isim haline geldi.

Reilly, Ace of Spies

Neill, 1983 yılında 12 bölümlük Reilly: Ace of Spies dizisinde gerçek hayattaki İngiliz casus Sidney Reilly’yi canlandırarak televizyonda büyük bir başarı yakaladı ve mini dizi ve televizyon filmi dalında En İyi Erkek Oyuncu dalında Altın Küre adaylığı kazandı. 1986’da deneme çekimlerine de katıldığı, Roger Moore’un ardından James Bond rolünü devralacak en güçlü adaylardan biri haline gelmesine bu dizideki performansı yol açmış olabilir, ancak rol 1987’de nihayetinde Timothy Dalton’a verildi.

2021’de verdiği bir röportajda bu rolü aslında hiç istemediğini açıkladı. “O seçmeleri yaptığımız gün kendimi çok garip hissettim. Seçmeler bitmek bilmedi,” dedi. “Rolü başka birine teklif ettikleri için çok rahatladım. Kimsenin sevmediği bir Bond olmak istemezsiniz. Bu, ölümden bile beter bir kader.”

A CRY IN THE DARK, Meryl Streep, Sam Neill,

Meryl Streep ile birlikte rol aldığı iki sinema filmi, başrol oyuncusu olarak ününü daha da artırdı. Avustralyalı yönetmen Fred Schepisi’nin David Hare’in oyunundan uyarladığı Plenty (1985) filminde, bir Fransız direnişçisiyle kısa süreli bir romantizmi yeniden alevlendiren bir İngiliz casusunu canlandırdı. Schepisi’nin sansasyonel bir Avustralya davasından uyarlanan draması A Cry in the Dark (1988) filminde ise Neill ve Streep, bebek kızlarının ortadan kaybolması ve muhtemel ölümünden sorumlu tutulan bir papaz ve eşini canlandırdı. Neill, 80’leri Phillip Noyce’un popüler gerilim filmi Dead Calm ile noktaladı; bu filmde bir başka popüler Avustralyalı yıldız olan Nicole Kidman ile birlikte rol aldı.

Sam Neill, Sean Connery

1990 yılında Neill, gerçek anlamda bir gişe rekorları kıran filmde rol aldı: Neill, Tom Clancy’nin Jack Ryan gerilim romanları serisinden uyarlanan ilk film olan The Hunt for Red October’da, Kaptan Marko Ramius’un (Sean Connery) komutasındaki ve CIA ajanı Jack Ryan (Alec Baldwin) tarafından takip edilen Kızıl Ekim adlı Rus denizaltısında 2. kaptan Borodin karakterini canlandırdı. Film, dünya çapında 200 milyon dolardan fazla hasılat elde etti.

Oyuncunun sonraki dikkat çeken çalışmaları ise başarılı olamadı: Wim Wenders’in felaket derecesinde yeniden kurgulanmış, fütüristik draması “Until the End of the World” (1991), ticari bir fiyasko oldu; John Carpenter’ın ise yanlış yönlendirilmiş, Chevy Chase’in başrolünde oynadığı komedi-fantastik film “Memoirs of an Invisible Man” (1992) de aynı kaderi paylaştı.

The Piano

Ancak 1993, Neill için “mucizevi bir yıl” oldu. İlk olarak Jane Campion’ın dönem draması The Piano’da, 19. yüzyıl Yeni Zelanda’sında kızıyla (Anna Paquin) birlikte yerinden edilmiş, kasıtlı olarak sessiz kalan bir kadının (Holly Hunter) sadist kocası rolünü oynadı. Bu sıra dışı film, eleştirmenler ve seyirciler tarafından büyük beğeni topladı, 140 milyon dolarlık gişe hasılatı elde etti ve Hunter, 11 yaşındaki Paquin ile senarist Campion’a Oscar ödülleri kazandırdı.

Anılarında, Altın Palmiye ve üç Oscar ödülü kazanan The Piano filminin “yalnız” bir iş olduğunu yazdı; çünkü karakterinin istismar ettiği eşi Ada’yı canlandıran Holly Hunter, “zorunlu olarak mesafeli davranıyordu” (Alisdair’in filmde onun parmağını kestiği düşünülürse bu şaşırtıcı değil). “Neyse ki,” diye ekledi, “Jane, oyuncularına karşı çok şefkatli bir yönetmen ve en zor anlarımda beni kucaklamak için her zaman yanımdaydı.”

Bu filmin başarısı, Steven Spielberg’ün Michael Crichton’un çok satan romanından uyarlanan bilim kurgu gerilim filmi Jurassic Park’ın başarısının yanında sönük kaldı. Bu film, Neill’ın en bilinen karakteri olan, başlangıçta Harrison Ford’a teklif edilen paleontolog Dr. Alan Grant’in ilk kez sahneye çıkışına sahne oldu; Grant, genetik mühendislikle yaratılmış dinozorların kontrolden çıkmasının ardından, bir ada tema parkını ziyaret eden dehşete kapılmış bir grup ziyaretçiyi kurtarmaya çalışır. Film, ilk gösteriminde 914 milyon dolar hasılat elde etti.

Neill, orijinal filmin beş devam filminden ikisinde, Jurassic Park III (2001) ve Jurassic World Dominion’da (2022) karakterini yeniden canlandırdı. Forbes dergisine verdiği röportajda, aktör bu karakteri canlandırdığı on yıllara yayılan kariyeri hakkında şakacı bir şekilde şöyle konuştu: “Alan Grant’i her zaman eski, rahat bir çift bot gibi görürüm. Eskiden daha iyi günleri vardı ama gerçekten çok rahatlar ve onlardan kurtulmanız imkansız. Tabii ki, o rahat botları ve şapkayı giyiyorsunuz ve kendinizi yine o rolde buluyorsunuz.”

“Tanıdık gelen şey, tüm Jurassic filmleri için geçerli olan şuydu: Bunlar dinozor filmleri değil. Bunlar insanlar hakkında filmler; paleontolog ya da matematikçi gibi sıradan insanlar, ancak çok, çok aşırı durumlarda. Bu filmleri oluşturan şey insanlardır. Dinozorun başrolde olduğu bir film yapamazsınız, çünkü dinozorların ilgi alanları çok sınırlıdır. Onlar sadece üremek ve bir şeyler yemek isterler.”

Neill, 2001 yılında verdiği bir röportajda Dr. Grant’i “muazzam bir ikilem içinde olan bir adam” olarak tanımladı. “Jurassic Park’ın korkunç bir yer olduğunu ve parmaklıklar ardında olmayan bir dinozordan daha tehlikeli bir şey olmadığını biliyor. Ancak hayatı dinozorlarla dolu olduğu için, onları son derece büyüleyici buluyor.”

IN THE MOUTH OF MADNESS

Jurassic Park’ın ardından Disney’in The Jungle Book canlı-aksiyon uyarlamasında ve Carpenter’ın H.P. Lovecraft’a saygı duruşu niteliğindeki In the Mouth of Madness filminde rol alan Neill, Yeni Zelanda sinemasının tarihini anlatan kısa metrajlı “Cinema of Unease” ile senarist ve yönetmen olarak ilk kez sahneye çıktı.

EVENT HORIZON, Joely Richardson, Laurence Fishburne, Sam Neill

Avustralya sinemasında aktif olmaya devam eden Neill, 1996 yapımı politik kara komedi Children of the Revolution’da Judy Davis ile yeniden bir araya geldi. Ancak bu çalışmaları, gişede büyük bir başarısızlıkla sonuçlanan bilim kurgu filmi Event Horizon (1997) ve Nicholas Evans’ın popüler romanından uyarlanan, dünya çapında 187 milyon dolardan fazla hasılat toplayan, Robert Redford’un yönettiği, Scarlett Johansson’un karakterinin babasını canlandırdığı western draması The Horse Whisperer (1998) gibi büyük Hollywood yapımlarıyla dengeledi.

Merlin

Televizyon ekranlarında ise Neill, 1995 yılında Truman Capote’nin “In Cold Blood” romanından uyarlanan mini dizinin yeniden yapımında Kansas’lı dedektif Alvin Dewey rolünü canlandırdı. “Merlin” (1998) dizisinde Kral Arthur’un büyücüsü rolüyle mini dizi veya TV filmi dalında en iyi erkek oyuncu kategorisinde Primetime Emmy ve Altın Küre adaylıkları kazandı.

Avustralya’nın uluslararası uzay programındaki rolünü konu alan ve ülkenin en büyük gişe başarısı haline gelen komedi-drama filmi “The Dish” ile 2000’li yıllara başladı. Seyircilerin dinozor temalı gerilim filmlerine olan ilgisi “Jurassic Park III” ile azalmış olsa da, Neill’in bilim adamı Grant rolünde ikinci kez yer alması, filmin uluslararası gişede 368 milyon dolarlık bir hasılat elde etmesini sağladı.

THE TUDORS, Sam Neill, Jonathan Rhys Meyers

On yıl boyunca oyuncu, Avustralya ve Yeni Zelanda merkezli film ve televizyon yapımlarında giderek daha fazla yer aldı; 2004 yapımı tarihi televizyon filmi Jessica’daki başrolüyle Avustralya film ödüllerinde en iyi erkek oyuncu dalında aday gösterildi. 2007’de Showtime’ın ünlü tarihi draması The Tudors dizisinde Kardinal Thomas Wolsey’i canlandırdı. 2008’de NBC’de yayınlanan Crusoe dizisinde Jeremiah Blackthorn; 2010’da ABC’nin tek sezonluk fantastik gizem dizisi Happy Town’da Merritt Grieves; 2012’de Fox’un tek sezonluk bilim kurgu suç draması Alcatraz’da Emerson Hauser; 2013-14’te BBC’nin Peaky Blinders dizisinde yozlaşmış polis müfettişi Chester Campbell; 2015’te The Dovekeepers adlı CBS mini dizisinde Josephus; 2016’da, ünlü fivarunun mezarının bulunma hikayesini anlatan ITV mini dizisi Tutankhamun’da Lord Carnarvon; 2020’de, The Piano’dan 26 yıl sonra başrol oyuncusu Anna Paquin ile 2 bölümlüğüne yeniden bir araya geldiği Flack dizisinde Duncan Paulson karakterini canlandırdı.

Sam Neill, Anna Paquin

2024’te yayınlanan Apples Never Fall adlı Peacock mini dizisinde Annette Bening, Alison Brie, Jake Lacy, Conor Merrigan Turner, Essie Randles ve Georgia Flood ile birlikte başrolü paylaştı. 2025’te, Eric Bana’nın başrolünde olduğu Untamed adlı Netflix dizinin ilk sezonunda yer aldı. Son olarak, 2022’den bu yana 3 sezon boyunca yayınlanan, Belçika dizisi De twaalf’dan uyarlanan, The Twelve adlı Avustralya dizisinde Brett Colby karakterini canlandırdı.

Çok yönlü bir oyuncu olan Neill, 50 yılı aşkı kariyeri boyunca 150’den fazla filmde romantik başroller, kahramanlar ve kötü karakterleri aynı ustalıkla canlandırdı; hem sanat filmlerinde hem de gişe rekorları kıran filmlerde parladı ve karakterlerindeki gri tonları keşfetme konusunda özel bir yeteneğe sahipti. Bir keresinde şöyle demişti: “Canlandırdığım karakterlerdeki belirsizlikleri ve karmaşıklıkları yansıtabildiğimi düşünmek isterim, çünkü bence hepimizin gizli yönleri ya da çelişkili özellikleri var.”

Oyunculuk kariyerinin yanı sıra Neill, Central Otago’daki evinin yakınında Two Paddocks şaraphanesini işletiyordu. Ayrıca bölgede bir çiftliği de vardı. 2023 yılında, kanser teşhisinin ardından hızla kaleme aldığı anı kitabı “Did I Ever Tell You This?”’i yayınladı. İki kez boşanmış olan Neill geride, “Omen III” filminde birlikte rol aldığı aktris Lisa Harrow ile evliliğinden olan Tim, makyaj sanatçısı Noriko Watanabe ile evliliğinden olan Elena, Watanabe ile evli olduğu zamanlarda evlat edindiği üvey kızı Maiko’yu bıraktı. Ayrıca Neill’ın yirmili yaşlarının başındayken doğan, evlatlık verilen ve yıllar sonra yeniden bir araya geldiği Andrew adlı bir oğlu da bulunmakta. Geride ayrıca 6 torun bıraktı. Yakın zamanda ise Avustralya’nın ABC kanalında siyasi muhabirlik yapan Laura Tingle ile bir ilişki yaşadı.

Sam Neill, 2001, Two Paddocks üzüm bağı

2022 yılında, Sydney Morning Telegraph gazetesi yazarı, Neill’ın var olan en az “ünlü” olan ünlü kişi olduğunu belirtti.

“Umarım bir ünlü değilim çünkü… bence bunlar iki farklı meslek” dedi. “Oyuncu olabilirsiniz — umarım çok iyi bir oyuncu olursunuz — ama ünlü olmak başka bir meslektir ve bu, kabul edip etmemeyi seçebileceğiniz bir şeydir. Ve ben bunu asla kabul etmedim. Ondan vebadan kaçar gibi kaçtım.”

1983 yılında Neill, Yeni Zelanda’nın Otago bölgesinin merkezinde bir arazi satın aldı — 2020’de “Burası her zaman hayallerimin toprağıydı; çocukken tatillerimizi burada geçirirdik” demişti — ve Two Paddocks bağını kurdu.

“İnsanların beni ciddiye almasını beklemiyorum, ama şarabıma saygı duymalarını istiyorum” diye 2014 yılında London Times’a konuştu. “Şarapçılık, hayatımın kesinlikle yarısını oluşturuyor ve bana muazzam bir tatmin sağlıyor; ayrıca yaptığım diğer her şeyden çok farklı. Bir nevi… yarı çiftçi, yarı tiyatrocuyum, diyebiliriz.”

Two Paddocks’u  “saçma sapan derecede zaman ve para yutan bir iş” olarak tanımladı. “Bu kadar tatmin edici ve eğlenceli olmasaydı yapmazdım; ama ara sıra canımı sıkıyor.” Çiftliğindeki hayvanlara meslektaşlarının isimlerini vermişti; örneğin Laura Dern (tavuk), Kylie Minogue (ördek) ve Helena Bonham Carter (inek).

Did I Ever Tell You About This?’te, bir tür kan kanseri olan üçüncü evre anjiyoimmünoblastik T hücreli lenfoma teşhisi konduktan sonra bir yıl boyunca kemoterapi gördüğünü açıkladı. Kitabı yayınlandığında kanseri remisyona girmişti, ancak ilaç şirketiyle, dört ay sonra hayatta kalması halinde tedavinin ücretsiz olacağına dair bir sözleşme imzaladığı için hayatının geri kalanı boyunca aylık kemoterapi gördü.

“Ölmekten korkmuyorum” dedi 2023’te Guardian’a, “ama bu beni rahatsız ederdi. Çünkü gerçekten bir ya da iki on yıl daha yaşamak isterdim, anlarsın ya? Tüm bu güzel terasları inşa ettik, zeytin ağaçlarımız ve selvi ağaçlarımız var ve hepsinin olgunlaşmasını görmek için hayatta kalmak istiyorum. Bir de sevimli torunlarım var. Onların büyümesini görmek istiyorum. Ama ölmek konusuna gelince. Umurumda bile değil.”